Người đàn bà trẻ tỉnh dậy trên chiếc giường gụ ở
Hà Nội, chân trần chạm sàn nhà bê tông lạnh, tai
nghe tiếng còi xe đạp vang từ xa. Mắt cô mở ra –
nhưng không phải vào thế giới này. Cô nhớ rõ
từng mảnh giấy phiếu thực phẩm, từng tiếng nói
nhỏ trong căn phòng tối, từng ánh mắt người cha
khi ông đưa cô qua cửa khẩu biên giới năm 1975.
Nhưng giờ đây, cô đang nằm trong căn hộ ba tầng
ở phố Hàng Bún, nơi chỉ có thể sinh hoạt bằng
phiếu lương thực, chỉ được cấp năm cân gạo mỗi
tháng.
Thời kỳ Bao cấp không còn là lịch sử – nó là
hiện thực thô ráp. Mỗi ngày, cả gia đình phải
xếp hàng từ sáng sớm trước cửa tiệm xăng để lấy
dầu. Những thùng nước đóng chai bị tịch thu vì
“không đúng quy định”. Một đứa trẻ bị phạt vì
mang theo hai quả trứng gà – bị coi là “tham ô
xã hội”. Người ta sống như thể từng bước đi đều
có thể khiến mình mất danh tính.
Cô nhớ ra: cô từng là nàng công chúa trong giấc
mơ đời trước – một Thái tử ôn nhuận, người
nhường ngôi để bảo vệ linh hồn dân tộc, chết
trong đêm 1976, khi quân đội tràn vào phủ Hoàng
gia ở Huế. Nhưng giờ đây, cô không phải ai khác
– cô là một cô gái tên Minh, con gái nhà giáo
viên dạy tiếng Pháp, đang chờ xét duyệt đơn nhập
Đảng. Và trong tim cô, âm thanh ấy vẫn vang:
“Nếu em sống lại, em sẽ không để họ làm hại anh.
”
Thời điểm áp lực bật lên khi cô phát hiện mẹ
mình – người từng nổi tiếng là người trung thành
nhất với hệ thống – đã giấu một gói thuốc lá
ngoại, một cuốn sách in chữ Pháp, và một bức ảnh
đen trắng: một nam thanh niên đứng cạnh cờ đỏ
sao vàng, mang dấu hiệu hoàng tộc. Gói thuốc bị
phát hiện bởi tổ dân phố. Mẹ bị gọi lên họp, bị
tước danh hiệu giáo viên ưu tú, bị loại khỏi
danh sách dự tuyển cán bộ.
Tối hôm đó, cô nhìn thấy bóng người đứng ngoài
cửa sổ – một hình dáng quen thuộc, mặc áo dài
trắng, tay cầm cây quạt giấy cũ. Không lời nói.
Không động tác. Chỉ lặng lẽ nhìn cô – như thể từ
quá khứ xuyên đến.
Sáng hôm sau, cô không đi làm. Cô đốt toàn bộ sổ
sách, gửi hồ sơ Đảng, bỏ phiếu lương thực vào
thùng rác. Cô đi đến chợ trời, bán hết quần áo,
lấy tiền mua một chiếc xe đạp cũ. Chở mẹ đi ra
vùng ven, tìm một khu đất hoang, dựng một mái
tranh nhỏ. Dưới ánh đèn dầu, cô gieo hạt đậu,
trồng rau muống.
Cuộc chiến quyền lực không còn là trận đấu giữa
các phe – nó là cuộc chiến giữa sự sống và cái
chết của ý thức. Khi mẹ hỏi: “Con đang làm gì
vậy?”, cô chỉ im lặng, tay dính đất, mặt đỏ vì
nắng.
Hôm sau, tờ báo địa phương đăng thông báo: “Cán
bộ có hành vi bất chính – tẩy chay nghiêm khắc”.
Tên mẹ xuất hiện. Gia đình bị cách ly.
Nhưng đêm đó, một đứa trẻ đến gõ cửa – mang theo
một bọc cơm nắm, một miếng thịt kho, và một câu
nói: “Chị đừng sợ. Chúng em biết chị là người
tốt.”
Trong căn nhà nhỏ, Minh ngồi bên mẹ, tay bám
chặt tay bà. Đêm dài không có điện, không có tin
tức. Chỉ có tiếng gió thổi qua mái tranh, và
tiếng khóc lặng lẽ của người mẹ già – không phải
vì sợ, mà vì xúc động. Vì lần đầu tiên, cô thấy
con mình không còn chạy theo quy luật.
Đó là kết thúc. Không hồi sinh, không cứu rỗi.
Chỉ một người phụ nữ, sống lại trong thời Bao
cấp, chọn không trở thành ai khác.
